Dar es Salaam

Na Arone Mpanduka

Asili ya jezi ya mpira ilianzia nchini England. Mwanzoni kabisa mpira wa miguu haukuwa na jezi. Miaka ya 1860 watu walikuwa wanacheza soka na nguo za kawaida walizonazo, wengine na shati nyeupe za kriketi, wengine na flana na kofia tu. Ndipo wakaona inaleta fujo kutofautisha timu.
RANGI ZA SHULE (1840 – 1857)
Ushahidi wa kwanza kabisa wa jezi za rangi ni kwenye shule ya Winchester College kabla ya 1840, walikuwa wameandika “Commoners have red and the college boys blue jerseys”. Baadaye Rugby School 1845 ikaweka sheria “hakuna mchezaji kuvaa kofia au jezi bila ruhusa ya nyumba yake”. 
SHEFFIELD FC
Klabu ya kwanza ya mpira duniani iliyosajiliwa rasmi ni Sheffield FC (1857). Katika kanuni zao za 1857 waliamuru kila mwanachama anunue kofia moja nyekundu na moja bluu ya dark blue ili wagawane timu uwandani. 
Baadaye ndio wakaanza kuvaa shati za rangi hizo hizo. Hii ndio inahesabiwa kama jezi ya kwanza ya klabu. 
Wengine wanasema Nottingham Forest (1865) ndio wa kwanza kuvaa jezi kamili ya rangi moja. Walikutana kwenye Clinton Arms na wakaamua wanunue kofia 12 za “Garibaldi Red” - nyekundu iliyopewa jina la mpigania uhuru wa Italia na tangu hapo wamevaa nyekundu hadi leo.