Login to your account

Username *
Password *
Remember Me

Create an account

Fields marked with an asterisk (*) are required.
Name *
Username *
Password *
Verify password *
Email *
Verify email *
Captcha *
Reload Captcha

ADDIS ABABA, Ethiopia

Baba Mtakatifu Fransisko amemteua Padri Tesfaye Tadesse Gebresilasie, ambaye alikuwa Mkuu wa Wamisionari wa Comboni wa Moyo wa Yesu (MCCJ), kuwa Askofu Msaidizi wa Archeparchy ya Addis Ababa, nchini Ethiopia.
Monsinyo Tesfaye (pichani) ambaye pia aliwahi kuwa Mkuu wa Mkoa wa Wamisionari wa Comboni nchini Ethiopia, kuanzia 2005 hadi 2009, alikuwa Rais wa Muungano wa Wakuu katika nchi hiyo kwa mihula miwili.
Mwaka 2015 alichaguliwa kuwa Mkuu wa kwanza wa Afrika na kuchaguliwa tena katika nafasi hiyo hiyo wakati wa Sura ya Jumla ya 19 ya Taasisi mwaka 2022.
Baba Mtakatifu Fransisko pia alimteua Askofu Mteule wa Jimbo Kuu Katoliki la Cleopatris, Alexandria, Misri, na atafanya kazi na Mwadhama Berhaneyesus Demerew Kardinali Souraphiel, mjumbe wa Usharika wa Umisionari (CM) na Shirika la Kawaida la Mitaa huko Metropolitan See.
Wakati wa Mkutano wa Sinodi uliomalizika hivi karibuni huko Roma kiongozi huyo mzaliwa wa Ethiopia, Tesfaye alikuwa mjumbe kutoka Chama cha Mabaraza ya Maaskofu Wanachama katika eneo la Afrika Mashariki (AMECEA), ambaye aliwakilisha Daraja za Kidini.
Tesfaye alizaliwa katika Jiji la Harar, nchini Ethiopia Septemba 22 mwaka 1969, alijiunga na Wamisionari wa Comboni mwaka 1986, na kutawazwa kuwa Padri Agosti 26 mwaka 1995, mjini Addis Ababa.
Alitunukiwa leseni ya Masomo ya Kiarabu na Kiislamu kutoka Taasisi ya Kipapa ya Masomo ya Kiarabu na Kiislamu huko Roma na Shahada ya Kwanza ya Sanaa ya Theolojia Takatifu katika Chuo Kikuu cha Kipapa cha Gregorian, Roma, na Stashahada ya masomo ya Kiislamu kutoka Taasisi ya Kipapa ya Kiarabu na Masomo ya Kiislamu mjini Roma.
Aliendelea na masomo yake ya Kiislamu katika Dar Comboni kwa Masomo ya Kiarabu huko Cairo na alihudhuria kozi ya malezi katika Chuo Kikuu cha Kipapa cha Salesian cha Roma.
Askofu Mteule huyo alihudumu katika nyadhifa mbalimbali zikiwemo Naibu Paroko na Mkurugenzi wa Shule ya Comboni huko Haro Wato mwaka 2001, Mshauri wa Jimbo la Wamisionari wa Combini nchini Ethiopia (2002-2004), Mkoa wa Wamisionari wa Comboni nchini Ethiopia, na Rais wa Mkutano wa Wasimamizi Wakuu wa Kidini wa Ethiopia (2005), na Jenerali Mkuu wa Wamisionari wa Comboni (2015 na 2022).

NAIROBI, Kenya

Katibu Mkuu wa Jumuiya ya Wanachama wa Mabaraza ya Maaskofu Afrika Mashariki (AMECEA), Padri Anthony Makunde amesisitiza kuwepo kwa mambo muhimu ikiwemo uongofu wa Sinodi yatakayowezesha Kanisa kuwa jumuishi.
Padri Makunde alisema hayo katika Mkutano wa Baada ya Sinodi, ikiwa ni njia ya kusonga mbele kwa Kanisa Katoliki baada ya miaka mitatu ya harambee iliyoangazia kukumbatia sauti za makundi mbalimbali ndani ya Kanisa hilo.
Padri Makunde aliyekuwa mjumbe wa Mkutano Mkuu wa XVI wa Kawaida wa Sinodi ya Maaskofu, alieleza mambo muhimu kutoka kwenye Hati ya Mwisho ya kuimarisha Sinodi ndani ya ukanda wa AMECEA na Kanisa zima.
Katika hotuba yake kwa wajumbe wa Sekretarieti ya AMECEA, Padri Makunde, alisisitizia umuhimu wa malezi ya sinodi katika ngazi zote kuanzia familia.
Alisema kuwa familia ndio mazingira ya kimsingi ambapo watu hukutana kwanza na maadili kama vile heshima, huruma, na kusikiliza, na kanuni kuu za sinodi.
Aidha Padri Makunde alisema familia zinapokumbatia roho ya kutembea pamoja, zinaimarisha Kanisa na jamii na kuunda jumuiya iliyojumuisha zaidi na inayoendeshwa na misheni.
Wakati huohuo Padri Makunde alisema japokuwa suala la nafasi ya wanawake katika Kanisa limekuwa likisumbua katika safari yote ya Sinodi, na pia ni mojawapo ya maeneo ya utafiti wa kina, akisema, “Sinodi imepanua fursa ya wanawake katika nafasi za uongozi.”
Zaidi ya hayo, mkutano huo ambao ulijumuisha zaidi ya wajumbe 360 kutoka kote ulimwenguni, ulikubali kwamba Jumuiya Ndogo Ndogo za Kikristo (SCCs), ni mifumo bora ya maisha ya Sinodi.
Maeneo mengine yaliyosisitizwa na Padri Makunde ni kuongezeka kwa ushirikiano wa waamini katika uongozi wa Kanisa, kuchunguza huduma mpya ya kusikiliza na kuambatana na Waamini walei, na mkazo wa Sakramenti ya Ubatizo kama mzizi wa aina mbalimbali za karama, wito, na huduma.
Kuhusu Kanisa la Sinodi katika Misheni, Padri Makunde alipendekeza kuwa Sekretarieti ya AMECEA kwa kushirikiana na Sekretarieti za Kitaifa, wasambaze hati ya mwisho ya Sinodi kwa Familia ya Mungu na kutafuta njia zinazowezekana za kuanzisha mafunzo hayo.
Alipendekeza pia tafsiri ya maandishi katika lugha za kienyeji na za kitaifa ili ujumbe uweze kueleweka kwa watu wote katika kanda, na wakati huo huo mikutano ya wanachama kuchukua sinodi kama jambo mtambuka katika programu zote za kichungaji.
Kwa mujibu wa Padri Makunde, somo la Sinodi linahitaji kuanzishwa katika nyumba za malezi kwa Wakleri, Watawa, na Makatekista na Kanda, linapaswa kuona njia za kukuza mazungumzo ya Sinodi katika roho kwa mtindo wa kikanisa wa SCCs.
Aliongeza kuwa Kanda ya AMECEA inapaswa kuimarisha jukumu la walei katika kujenga Kanisa la Sinodi katika utume, na pia kuchunguza njia za kuwashirikisha Mapadri katika safari ya Sinodi kupitia chama cha kitaifa na kijimbo cha Mapadri.
Alihitimisha kwa kusema na kuongeza kwamba kuanzisha shule za Sinodi kwa namna mbalimbali, ni uwezekano mwingine kama njia ya kusonga mbele, na pia kuimarisha ushirikiano uliopo wa Maaskofu na wakuu wa Dini.

VATICAN CITY, Vatican

Baba Mtakatifu Fransisko amewataka Washairi kutafakari jinsi imani inavyohoji maisha, kwani haiwezi kupunguzwa kwa dhana.
Baba Mtakatifu alisema hayo katika barua yake aliyoiandika, baada ya kitabu cha “Antolojia ya shairi la kidini”, ambapo katika barua hiyo, alibainisha kuwa ushairi hauzungumzii ukweli kuanzia kanuni za kufikirika, bali kusikiliza ukweli wenyewe, kazi upendo, kifo na mambo ya maisha.
Baba Mtakatifu aliongeza kwa kusema, “Washairi wapendwa, ninajua mna njaa ya maana, na kwa sababu hiyo, pia mnatafakari jinsi imani inavyohoji maisha. Maana hii haiwezi kupunguzwa kwa dhana, hapana. Ni maana ya jumla ambayo inachukua mashairi, ishara na hisia.”
Alisema kwa kuzingatia uzoefu huo wa kibinafsi, alipenda kushiriki nao baadhi ya mambo ya kuzingatia kuhusu umuhimu wa huduma yao. “Ningependa kueleza ya kwanza kama hii, nyinyi ni macho yanayotazama na kuota. Ninyi sio tu kuangalia, lakini pia ndoto. Mtu ambaye amepoteza uwezo wa kuota hukosa mashairi, na maisha bila mashairi hayafanyi kazi. Sisi wanadamu tunatamani ulimwengu mpya ambao pengine hatutauona kikamilifu kwa macho yetu, hata hivyo tunautamani, tunautafuta, tunauota. Mwandishi wa Amerika ya Kusini alisema kwamba tuna macho mawili: moja la mwili na lingine la kioo. La mwili, tunatazama kile tunachokiona, na la kioo tunatazama kile tunachoota. Masikini tukiacha kuota, masikini sisi! Msanii ni mtu anayetazama kwa macho yake na wakati huo huo huota, anaona kwa undani zaidi, anatabiri, anatangaza njia tofauti ya kuona na kuelewa mambo yaliyo mbele ya macho yetu.”
Baba Mtakatifu aliongeza kwambaushairi hauzungumzii ukweli kuanzia kanuni za kufikirika, bali kwa kusikiliza ukweli wenyewe, kazi, upendo, kifo, na mambo yote madogo madogo yanayojaza maisha.
Aliongeza pia kwamba Sanaa ni dawa dhidi ya mawazo ya kuhesabu na usawa, na kubainisha kuwa hiyo ni changamoto kwa mawazo yao, kwa njia yao ya kuona na kuelewa mambo.
Aliwasihi kufahamu kuwa Kanisa pia linahitaji fikra zao, kwa sababu linahitaji kupinga, kuita na kupiga kelele, akisema, “Hata hivyo, ningependa kusema jambo la pili: ninyi pia ni sauti ya wasiwasi wa kibinadamu. Mara nyingi wasiwasi huzikwa ndani ya moyo mnajua vizuri kwamba msukumo wa kisanii haufariji tu, bali pia unasumbua, kwa sababu unaonesha ukweli mzuri wa maisha na wale wa kutisha.”
Pia, alisema Sanaa ni uwanja wenye rutuba ambamo upinzani maarufu  wa ukweli kama Romano Guardini alivyowaita, huoneshwa, ambao kila wakati unahitaji lugha ya ubunifu na isiyo ngumu, yenye uwezo wa kuwasilisha ujumbe na maono yenye nguvu.
Alibainisha kwamba anazungumza juu ya mvutano wa roho, ugumu wa maamuzi, na hali inayopingana na uwepo, kwani kuna mambo katika maisha ambayo, wakati mwingine, hawawezi hata kuelewa, ambayo pia hawawezi kupata maneno sahihi.

VATICAN CITY, Vatican

Baba Mtakatifu Fransisko amewataka watu wote waliopewa jukumu la kuwatumikia watu, watekeleze jukumu hilo wakiwajibika kwa unyenyekevu na huruma, badala ya kutumia nafasi zao kuwafanya kuwa chombo cha unafiki, kiburi na wizi.
Aliyasema hayo akiwa katika dirisha la Jumba la Kitume mjini Vatican kwa kuwageukia waamini na mahujaji waliokusanyika katika Uwanja wa Mtakatifu Petro wakati wa Dominika ya Novemba 10, 2024, ambapo alianza kwa kusema, “Leo Injili ya liturujia (Mk 12,38-44) inatuambia kuhusu Yesu ambaye, katika hekalu la Yerusalemu, anashutumu mtazamo wa unafiki wa baadhi ya waandishi mbele ya watu (rej Lk 12, 38-40).
“Wale wa mwisho walikuwa wamekabidhiwa jukumu muhimu katika jumuiya ya Israel: walikuwa wanasoma, waliandika na kutafsiri Maandiko. Kwa hiyo waliheshimiwa sana na watu wakawaheshimu. Zaidi ya kuonekana kijujuu, hata hivyo, tabia yao mara nyingi haikupatana na yale waliyofundisha. Hawakuwa thabiti. Wengine, kiukweli, wenye nguvu katika ufahari na mamlaka waliyofurahia, waliwadharau wengine kwa kuwatazama kuanzia juu hadi chini,” Papa aliongeza kusema, “Ni jambo baya sana kutazama mtu kunzia juu hadi chini,” alisema Baba Mtakatifu.
Baba Mtakatifu alikazia kusema kuwa “Tukumbuke kile ambacho Yesu alisema katika sala ya mtoza ushuru na mfarisayo (Lk 18,9-14). Wao lakini sio wote walitenda kama watu mafisadi, wakichochea mfumo wa kijamii na kidini ambao ulikuwa kawaida kuchukua faida ya wengine, hasa wasio na ulinzi, kwa kutenda dhuluma na kutokujali kabisa.”
Papa amesisitiza kwamba “Kiukweli, kwa neno lake na kielelezo chake, kama tujuavyo, anafundisha mambo tofauti sana kuhusu mamlaka. Anazungumza juu ya hilo kwa njia ya kujitolea na huduma ya unyenyekevu (rej. Mk 10:42-45), juu ya huruma ya umama na ubaba kwa watu (rej. Lk 11:11-13), hasa wale wanaohitaji sana (Lk 10, 25-37).” Kwa njia hiyo Yesu “ Anawaalika wale walio na majukumu kuwatazama wengine, kutoka katika nafasi zao za madaraka, si kuwadhalilisha, bali kuwainua, kuwapa matumaini na msaada.”
Baba Mtakatifu Fransisko aliwataka kujitafakari na kuzitafakari tabia zao katika maeneo yao ya uwajibikaji, akiwasisitiza kuwa wanyenyekevu, na si wenye kujivunia juu ya vyeo walivyo navyo.

DAR ES SALAAM

Na Pd. Gaston George Mkude

Amani na Salama!
Mwinjili Marko wakati anaandika sehemu ya Injili ya leo, himaya ya Kirumi ilikuwa imetoka katika vita na mabalaa mengi, mfano magonjwa ya milipuko na uvamizi wa wadudu katika mashamba yao.
  Si tu himaya ya Kirumi, bali hata Jumuiya ya Wakristo katika himaya ile walikuwa wametoka kupitia kipindi kigumu cha mateso na madhulumu ya Mfalme Nero, aliyewatesa na kuwaua Wakristo wale wa kwanza. Hivyo katika mazingira ya namna hii magumu na yenye mateso mengi waamini walikuwa wanajiuliza nini maana ya haya yote na kwa nini wanapitia hayo yote. Hata nasi leo dunia nzima tunajiuliza maswali mengi mintarafu majanga mbali mbali, kwa nini Mungu anaruhusu tujaribiwe, tupatwe na kupitia kipindi kigumu namna hii? Nini hasa maana na lengo lake?
Mwinjili Marko ni katika mazingira ya namna hii anaandika sehemu ya Injili hii ya leo yenye aina ya uandishi ya kiapokaliptiko. Apokaliptiko ni neno lenye asili ya Kigiriki litokanalo na maneno mawili ambayo ni apo likimaanisha kuweka mbali au tenganisha, pamoja na kaliptiko likimaanisha weka bayana.
Hivyo aina ya uandishi ya kiapoliptiko ni ile inayotumia lugha isiyo kuwa wazi sana, ni lugha ya mficho hivyo kupata ujumbe wake ni lazima kufunua au kufumbua mafumbo na lugha ile ya mficho. Tunaweza kutumia lugha ya vijana ya kileo ni kufungua code (decodification)!
Na ndio mwaliko wa Bwana wetu Yesu Kristo katika Injili ya leo anapotuonya tusidanganyike tunapoona mambo hayo yakitokea katika ulimwengu na nyakati zetu. Hata katika nyakati zetu kuna mengi yanayotokea, na hata mara kadhaa kushawishika kusema mwisho wa dunia umekaribia. Hiyo pia ilikuwa ni hofu ya Wakristo wale wa mwanzo, hivyo mwinjili anaona hitaji la kuwaandikia ujumbe huu wa kiapokaliptiko.
Marko mwinjili anatumia lugha ya picha ya kiapokaliptiko kama vile jua na mwezi na ishara nyingine za angani. Kwa watu wa mashariki ya kati walikuwa wanaabudu ishara za angani kama jua na mwezi kama miungu yao, na hivyo hata kutolea sadaka pale wanapoona kuwa mambo yao yanakwenda kinyume na matarajio yao.
Musa anawaalika Wanawaisraeli kumwabudu Mungu wa kweli na sio nyota au jua au mwezi wa angani. (Kumbukumbu la Torati 4:19) Hata Nabii Isaya pia anaawalika kumwabudu Mungu wa kweli na si nyota wala jua wala mwezi. “Nyota na vilimia vyake angani hazitaangaza; jua linapochomoza litakuwa giza, na mwezi hautatoa mwanga wake” (Isaya 13:10)
Ujumbe huu haukuwa kwa ajili ya kuwatisha na kuwaogofya, kuwa jua na mwezi na nyota zitaacha kutoa mwanga wake wa asili, bali kuwatia matumaini kuwa nuru na mwanga wa kweli unatoka kwa Mungu mwenyewe na si katika vitu vya angani. Hivyo ni ujumbe wa furaha na matumaini. Mwanga na nuru ya kweli ni Yesu Kristo mwenyewe katika maisha ya kila mfuasi wake.
Na ndio mwinjili Marko anaandika sehemu hii ya Injili, ambapo Yesu Kristo anatumia pia lugha hii ya kiapokaliptiko kwa lengo la kuwafariji waamini wanaopitia kipindi kigumu cha mateso na madhulumu. Na kwetu leo ni neno la faraja na matumaini hata kama tunapitia katika kipindi chenye magumu na changamoto nyingi katika maisha.
Ni kawaida kujiuliza maswali nini maana ya magumu na mateso katika maisha yetu, na hata tunapojibidisha kusali na kuwa waaminifu katika imani yetu, bado tunakutwa na mahangaiko katika maisha ya siku kwa siku. Nini maana ya mateso, kwa nini mateso na magumu katika maisha ya ufuasi?
Tunaalikwa kunyanyua vichwa juu kwani wokovu wetu unakaribia, ulimwengu mpya wa ufalme wake Mungu. Mwanzo mpya ambapo mtawala mpya ni Mungu mwenyewe anayetaka kukaa na kuwaongoza watu wake. Ni mwanzo wa ufalme wa Upendo, Amani na Haki.
Dhiki, jua kutiwa giza, mwezi kukoma kutoa mwanga wake, nyota zikianguka na nguvu za mbinguni kutikisika, zote hizi ni ishara ya yule muovu na uovu ulimwenguni. Ni kwa ujio wa Yesu Kristo ulimwenguni basi yule muovu na uovu hauna nguvu tena, hauna nafasi tena kwani tunaalikwa kuunda ulimwengu mpya, ndio ufalme wa Mungu kati yetu, katika maisha yetu.
Ni ujumbe wa faraja kuwa Mungu mwenyewe atamtuma malaika wake, hapa malaika pia ni lugha ya kiapokaliptiko likimaanisha mjumbe wa Mungu ambaye ujio wake sio kuja kuhukumu ulimwengu, bali kuwaunganisha wana wake kutoka pande zote za dunia baada ya kutawanywa na yule mwovu.
Mwana wa mtu hataruhusu wapotee bali atawakusanya wote. Ni mjumbe wa Habari Njema ya wokovu kwa watu wote bila ubaguzi wa aina yeyote, mjumbe huyu ndio kila mmoja wetu anaposhiriki katika kueeneza Ufalme wa Mungu hapa duniani, kuwa wajumbe wa kweli za Injili kwa maneno na matendo yetu. SOMA ZAIDI...

VATICAN

Na Sr. Angela Rwezaura

Katika Ripoti mpya kutoka UNESCO, inashutumu kuwa mwaka 2022-2023 wafanyakazi 162 wa vyombo vya habari waliuawa,karibu nusu katika maeneo ya vita na kutokujali kungali juu sana.
Idadi ya waandishi wa habari wanawake ambao walikuwa waathiriwa pia iliongezeka,14.
Hii ndiyo sababu hatua ya haraka inaombwa kutoka kwa Mataifa. Kampeni ya”Kuna historia nyuma ya historia”iliandaliwa na mwongozo wa usaidizi wa kisaikolojia ukachapishwa.
“Mnamo 2022 na 2023, kila baada ya siku nne mwandishi wa habari aliuawa kwa kufanya kazi yao: kutafuta ukweli. Katika idadi kubwa ya kesi hakuna mtu anayewajibisha.” Hii iliripotiwa na Audrey Azoulay, mkurugenzi mkuu wa UNESCO, ambaye alichapisha ripoti yake mpya Novemba 2, 2024 wakati wa Siku ya Kimataifa ya Kukomesha Kutokujali kwa Uhalifu dhidi ya Waandishi wa Habari.
Asilimia 85 ya mauaji ya waandishi wa habari ulimwenguni kote hayaadhibiwi, takwimu ambayo inasisitiza uzito wa hali hiyo, licha ya maendeleo madogo tangu 2018, wakati kiwango cha kutokujali kwa mauaji yaliyorekodiwa tangu 2006 kilikuwa asilimia 89.
Asilimia 95 mwaka 2012
Pamoja na ripoti yake, Shirika la Umoja wa Mataifa la Elimu, Sayansi na Utamaduni (UNESCO)linatoa wito kwa nchi zote wanachama wake kufanya zaidi ili kuhakikisha kwamba uhalifu huu haukomi bila kuadhibiwa,  Azoulay alieleza zaidi - kushitaki na kuwatia hatiani wenye hatia ni nyenzo ya msingi ya kuzuia mashambulizi ya baadaye dhidi ya waandishi wa habari.”
 Ingawa UNESCO inaona kuboreka kwa mwelekeo huo, ikizingatiwa kwamba kiwango cha kutokujali kilikuwa 95% miaka kumi na miwili iliyopita, inatoa wito kwa Mataifa “kuongeza kwa kiasi kikubwa juhudi zao za kuzuia uhalifu mpya dhidi ya waandishi wa habari.” Katika miaka miwili iliyopita waathirika 162, ambapo 14 wanawake.
Katika kipindi cha miaka miwili 2022-2023, kipindi kilichoakisiwa na ripoti mpya, waandishi wa habari 162 waliuawa, karibu nusu yao katika nchi ambazo migogoro ya silaha ilikuwa ikiendelea, wakati katika kipindi cha miaka miwili iliyopita asilimia ilikuwa asilimia 38.
Katika nchi nyingine, waandishi wa habari wengi wameuawa kwa kujaribu kusema ukweli kuhusu uhalifu wa kupangwa, rushwa au kuripoti maandamano ya umma. UNESCO pia inaripoti ukweli mwingine wa kutisha: idadi ya waandishi wa habari wanawake waliouawa katika kipindi cha miaka miwili, 14 kwa jumla, ni ya juu zaidi tangu 2017.
Kampeni “Kuna historia nyuma ya historia”
Ili kukabiliana na hali ya kutokujali, shirika la Umoja wa Mataifa leo linazindua kampeni mpya ya kila mwaka ya kimataifa ya kuhamasisha umma kuhusu ukatili dhidi ya waandishi wa habari.
Ukiwa na mada “Kuna historia nyuma ya historia, mpango huo unalenga kuleta umakini kwa uhalifu dhidi ya vyombo vya habari, kupitia makala na ushuhuda zilizochapishwa ulimwenguni kote.
Zaidi ya hayo, tarehe 6 Novemba, UNESCO itaandaa mkutano wa kimataifa kuhusu Usalama wa Waandishi wa Habari katika Migogoro na Dharura mjini Addis Ababa, kwa ushirikiano na Umoja wa Afrika.
Wakati wa hafla hiyo, Daftari la Kimataifa la Mbinu za Kitaifa za Usalama kwa Waandishi wa Habari litawasilishwa, ambalo linakusanya sera za ulinzi wa wanahabari zinazotekelezwa katika nchi 56 na angalau mipango 12 ya kitaifa.
Mwongozo wa msaada wa kisaikolojia
UNESCO pia itachapisha mwongozo kwa wanasaikolojia wanaofanya kazi na waandishi wa habari katika hali za dharura, kwa ushirikiano na Shirika la Kimataifa la Vyombo vya Habari vya Wanawake (IWMF).
Mwongozo huo, unaolenga hasa wanawake, utawapa wanasaikolojia zana za kuleta utulivu wa michakato ya kihemko na kiakili ya waathiriwa wa matukio ya kiwewe, kuwasaidia kufanya maamuzi ya busara, ya msingi kwa maisha yao, na kupunguza tabia za msukumo ambazo zinaweza kuwaweka hatarini zaidi.
UNESCO, Umoja waonya
Likiwa na nchi wanachama 194, Shirika la Umoja wa Mataifa la Elimu, Sayansi na Utamaduni (UNESCO) linachangia amani na usalama kupitia ushirikiano wa kimataifa katika elimu, sayansi, utamaduni, mawasiliano na habari.
Ikiwa na makao yake makuu mjini Paris, UNESCO ina ofisi katika nchi 54 na inaajiri zaidi ya watu 2,300.
 Inasimamia zaidi ya Maeneo elfu mbili ya Urithi wa Dunia, Hifadhi za Biosphere na Geoparks za Ulimwenguni, mitandao ya Miji Ubunifu, Jumuishi, ya Kujifunza na Endelevu, na zaidi ya shule elfu kumi na tatu zinazohusiana, viti vya vyuo vikuu, vituo vya mafunzo na utafiti.

KIGOMA

Na Mathayo Kijazi

Katika kuhakikisha familia, jamii, na hata Kanisa kwa ujumla linaendelea kuwa na watu wenye maadili ya kumpendeza Mungu, ni lazima familia zijengwe vyema, ili ziweze kudumu katika misingi iliyo bora.
Zipo njia mbalimbali zinazoweza kutumika kujenga jamii iliyo bora kupitia katika familia zao, zikiwemo semina za Kanisa, mikutano, makongamano, pamoja na mafundisho mbalimbali.
Katika jitihada hizo za kujenga familia, Utume wa Uimarishaji wa Familia Tanzania (UFATA), hivi karibuni ulifanya Mkutano wake Mkuu wa Kitaifa katika Jimbo Katoliki la Kigoma.
Vile vile, ndani ya Mkutano huo ilifanyika Semina iliyohusisha mada mbalimbali zilizolenga familia, mwenendo wake, pamoja na tafakari mbalimbali.
Akiwasilisha mada isemayo ‘Familia imara ni msingi wa utu wa mtu’, Mkuu wa Chuo cha Songea Catholic Institute of Technical Education, kilichopo Songea, mkoani Ruvuma, Padri Longino Rutangwelera Kamuhabwa wa Jimbo Katoliki la Bukoba, anasema kwamba kwa kuumbwa kwake na kwa hulka yake, utu wa mtu ni wa kuheshimiwa na umetakaswa.
Padri Kamuhabwa anasema kwamba Familia ni Taasisi ya Kimungu kati ya wanadamu, kwa ajli ya kuendeleza na kulinda heshima ya utu wa mtu, na kwamba kuheshimu familia na utu wa mtu, ni kumheshimu Mungu aliye chimbuko lake.
Anaongeza kwamba mwanadamu anatakiwa kuheshimiwa na kuthaminiwa kama njia mojawapo ya kumheshimu na kumthamini Mungu, kwani ameumbwa kwa malengo ya kumjua, kumpenda, kumtumikia Mungu na kutafuta Ufalme wake.
Padri huyo anabainisha pia kuwa mwanadamu ni wajibu wake kutambua kwamba ameumbwa pamoja na wanadamu wengine, kwani huo ni mpango wa Mungu kuwa mwanadamu atimize malengo ya kuumbwa kwake akiwa kundini.
Anasema pia kwamba mwanadamu ni muhitaji, mhanga na dhaifu, hivyo, anahitaji kuhubiriwa, kulindwa, kutetewa, kukemewa pamoja na kuelekezwa.
Anabainisha pia kwamba katika kuwa kiumbe muhitaji, mwanadamu kwa hulka yake, Mungu alimuumba mtu akiwa na njaa na kiu ya kufikia ukamilifu, na kuongeza kuwa ni katika hali hiyo, mtu hutafuta, husali, hufanya kazi ili afikie kile cha kumfanya awe mkamilifu. Katika kutafuta huko, Padri huyo anasema kwamba mwanadamu pengine hupatia, na pengine hukosea.
Pia, Padri huyo anasema kwamba nyenzo za kumsaidia wanadamu kufikia kile anachokihitaji, ni pamoja na Sala, Neno la Mungu, Maisha ya sakramenti, pamoja na Maisha ya familia.
Vile vile, anasema kuwa kwa hulka yake, mwanadamu ameumbiwa kwanye jamii (familia), na kwa asili yake, ana mwelekeo wa kuishi au kushirikiana na wanadamu wengine.
“Mwanadamu anafaidika kwa kushirikiana na wanadamu wengine. Kukamilisha na kukamilishwa na wengine (complementarity principle). Kutegemeza na kutegemezwa na wengine (synergy principle). Mtu ni ufunuo na uwepo wa Mungu kati ya watu (transcendental being)…
“Kadiri ya Edith Stein (Mtakatifu Theresa wa Msalaba) mtu ni Epiphania - anafunua wema na upendo wa Kimungu kwa wengine. Kadri ya Mtakatifu Thomas Aquinas, kupitia ubinadamu wetu, Mungu yu pamoja nasi = Emmanuel. Kristu aliutwaa ubinadamu wetu ili sisi tukwezwe na kuushiriki Umungu wake. Kwa hiyo, mtu ni ufunuo wa uwepo wa Mungu kati yetu. Mtu ni zaidi ya yale unayoyaona,” anasema Padri huyo.
Sambamba na hayo, Padri Kamuhabwa anaongeza kwamba mwanadamu ni kiumbe hisia, kwani kwa hulka yake anaweza kufurahi au kukasirika; kupenda au kuchukia; kuwa na vionjo mbalimbali; kukubaliana pamoja na kutofautiana na wengine.
Anasema kwamba hiyo inaleta uhalali wa mtu kupenda na kupendwa, kujali na kujaliwa, kuheshimu mawazo na maoni ya mtu, kumpa mtu nafasi ya kuchagua anachokitaka, na kuacha asichokipenda.
Kwa nini utu wa mtu uheshimiwe na kulindwa?
Padri Kamuhabwa anabainisha kwamba ni vizuri kutumia sababu moja kati ya hizi, ili kujenga hoja ya kulinda heshima na utu wa mtu; Mtu ni sura na mfano wa Mungu (Mwa, 1:26); Mtu kajaliwa akili na utashi wa kumtafuta Mungu (Isaiah, 1:17-19); Mungu kapitia kwa mtu kajifunua kwa viumbe wote (In, 14:8-9); pamoja na; Mungu kamchagua mtu na kuweka agano naye (Mwa, 9:13; Kut. 19:5).
Sambamba na hayo, anasema kwamba familia ni taasisi ya kuenzi na kuheshimu utu wa mtu, kwani hiyo ni taasisi ya wanadamu aliyoianzisha Mungu ili kupitia kwenye taasisi hiyo, watu washirikishane upendo wa Kimungu, na watu washiriki kazi ya Mungu ya uumbaji.
Pia, anabainisha kwamba taasisi hiyo ni ya wanadamu kwa sababu inaundwa na wanadamu (nuclear and extended). Na pia ni ya Kimungu kwa sababu mwasisi, mtegemezaji na malengo yake ni Mungu.
Vile vile, anasema pia kwamba taasisi hiyo ni ya upendo, kwa sababu kiungo chake ni upendo, ni ya uumbaji kwa sababu inaendeleza umbaji.
Njia za kuenzi na kuimarisha familia:
Akitaja njia zinazoweza kutumika ili kuimarisha familia, Padri huyo anabainisha kwamba ni lazima kuwepo na sala, kuiombea na kusali pamoja; ijikite katika kusoma na kuishi Neno la Mungu; Maisha ya Sakramenti; ipate neema za Sakrameti; malezi endelevu; ianze na Mungu na ibaki na Mungu; Maadhimisho endelevu; kushika amri ya mapendo, kufanya kumbukizi za matukio muhimu ya kifamilia, pamoja na kuhuisha mahusiano.
Matishio dhidi ya familia:
Akitaja mambo yasiyofaa na yanayoonekana kuwa tishio katika familia, Padri Kamuhabwa anasema kwamba mambo hayo ni pamoja na familia kuanzishwa kiholela.
Anaongeza kuwa kadri ya mpango wa Mungu, familia huanza kupitia ndoa halali, tofauti na hilo, ni mwanzo potofu, matokeo yake ni matokeo na mwisho potovu.
Vile vile, anasema kwamba upotoshwaji wa sifa za wanafamilia ni moja ya tishio, kwani familia huundwa na baba, mama na watoto. Upotovu katika jinsia za wazazi ni tishio la familia.

SOMA ZAIDI....

DAR ES SALAAM

Na Pd. Mujuni Audiphace

(Heri kwenda nyumbani mwa matanga kuliko kwenda nyumbani mwa karamu, maana huko ndiko mwisho wa binadamu wote, na walio hai wataweka moyoni,” Mhubiri 7:2)
Ndugu zangu Tumsifu Yesu Kristo.
Mwezi wa nane mwaka huu (2024) familia yetu tulijengea na kuweka msalaba mpya kwenye kaburi la Baba yetu aliyefariki miaka 37 iliyopita huko Kamachumu Kagera.
Siku moja kabla ya Misa ya kilele cha tukio hili nilifika nyumbani kuona kinachoendelea, nikakuta fundi yupo anakamilisha ujenzi akiwa na mdogo wetu wa mwisho wakiwa wawili tu pale kwenye eneo la makaburi.
Huyu bwana mdogo akawa anajisifia kuwa yeye tu ndiye haogopi makaburi, akaniambia kuwa wengine wote wamekimbia hii kazi ya msaidia fundi sababu inafanyika makaburini na ni ya kujenga kaburi.
Nilimuuliza kuwa: UNAFIKIRI HASA WANAOGOPA NINI KUHUSU MAKABURI?
Akanijibu kuwa: HAWAOGOPI MAKABURI, BALI WANAOGOPA KINACHOSABABISHA MAKABURI KUWEPO, YAANI KIFO. Hivyo wanafikiri kuyasogelea makaburi ni sawa na kukisogelea KIFO kwa makusudi.
NA HUU NDIO MTAZAMO WA BAADHI YETU TULIO WENGI
Wapendwa, makaburi yamekuwapo tangu mwanzo wa uwepo wa mwanadamu. Makuburi yameandaliwa na kutunzwa vyema na binadamu baada ya kuwa wamezikwa humo miili ya wapendwa wao.
Tunasoma Katika kitabu cha Mwanzo 23: 19-20, kuwa Abraham alinunua pango katika shamba la Makpela, na humo yakawa maziko ya watu ( Sarah, Abraham, Isaka, Yakobo, Lea, Raheli, nk). Eneo hili la makaburi liliendelea kutunzwa vizuri sana na watu wa wakati.
Kumekuwepo na Mila za kuyatumia makaburi kwa kufanya mambo ya hovyo na pia kuyahusishanisha na ushirikina kwa baadhi ya makabila ya kiAfrika. Hivyo Kila anayejishughulisha na makaburi anaonekana kuwa ni mtu wa Hovyo na mshirikina.
Kitabu Cha Muhubiri 7:2 kinasema kuwa “ Heri kwenda nyumbani mwa matanga kuliko kwenda nyumbani mwa karamu, maana huko ndiko mwisho wa binadamu wote na walio hai wataweka moyoni.”
Tunahimizwa kutembelea makaburi sababu ni swala la kusali.
Biblia inaendelea kutugundisha kuwa waliokufa sio adui zetu na wala sio mikosi kwetu tukiendelea kuwa karibu nao hata kwa kubeba masalia yao pale inapobidi, Yoshua 24:32 “mifupa ya Yosefu anazikwa Shekhem baadae ya waIsrael kusafiri nayo kutoka Misri. Eneo la Maziko linakuwa urithi wa Wana wa Yosef.”
Makaburi sio UCHURO ndugu zangu. Tunzeni maeneo yenu ya makaburi.
Kadiri ya maelekezo ya Mwenyezi Mungu kupitia kwa Nabii Elia, kutokuzikwa kaburini ni ishara ya kufa kifo kibaya (ukiwa mdhambi), Wafalme 9:33-44, “mdhambi mmoja anayeotwa Yezebel anakufa na mwili wake unaliwa na mbwa mitaani sababu ya wingi wa dhambi zake.”
Hivyo, kutokuzikwa baada ya kufa ni ishara ya laana, lakini waliozikwa vizuri ni ishara ya baraka.
Kuogopa makaburi ni sawa na kuogopa “kisichokuwepo.”
Kwa Kihaya uwa kuna methali inasema “kyakutinisa kita’kurwe”, jibu lake uwa ni “Mwilima.”
Tafsiri: “Kuna kitu kinakutisha lakini hakina nguvu ya kukula(kukuua),” na jibu lake ni “Giza.”
Kuogopa makaburi ni sawa na kuwa na “wasiwasi wa Bure” katika maisha, ni tatizo la AFYA YA AKILI. Tibu tatizo hili kwa kutunza vyema kumbukumbu za wapendwa wetu.
Wapendwa, shetani hakai makaburini, tukisoma Injili ya Mt. Marko 5:2-3, “Yesu baada ya kumtoa mapepo mtu aliyeishi makaburini akiwazuia watu wasiende makaburini, wale pepo walikimbilia baharini (sio makaburini).”
Tujifunze kwa Bwana wetu Yesu Kristo aliyekwenda makaburini kumfufua Lazaro (pamoja na kwamba dada yake Lazaro alimkataza Yesu kwenda makaburini, lakini Yesu alienda tu na Ufufuo ukafanyika).
Wapendwa tusisikilize kelele za wanaotuzuia/ kutucheka tunapokwenda makaburini kuyasafisha na kuwaombea waliolala huko, maana wote waliolala katika Kristo, watafufuliwa naye.
HITIMISHO
“Hata siku ya kwanza ya Juma, alfajiri na mapema, walikwenda kaburini wakiyachukua manukato waliyokuwa wameyatoa tayari,...” Luka 24: 1.
Wanawake watakatifu walienda”wakashuhudia UFUFUKO.
Makaburini.”  walimuona yesu mfufuka kwenye bustani za makaburi, hawakumuona shetani.
Tuwaombee waliolala makaburini waone uso wa Mungu.
Bwana awe nanyi nyote.
Pd. Mujuni Audiphace, Padri wa Jimbo Katoliki la
Bunda.

Na Arone Mpanduka

Alizaliwa Antoine Nedule Monswet mnamo Desemba 25, 1940, huko Leopoldville (sasa Kinshasa), jina la kisanii la Papa Noel kulikuwa na maelezo kuwa jina Noel lilikuja kutokana na  kuzaliwa kwake kwa Siku ya Krismasi. Papa Noel mwenyewe alifafanua kuwa kinyume na imani ya wengi, jina la Papa Noel (aliyezaliwa Antoine Nedule Monswet) halina uhusiano wowote na siku ya Krismasi, lakini jina hilo ni la kisanii kutoka kwa mshauri wake Leon Bukasa.Papa Noel Alianza kucheza gitaa ambalo mama yake alimpa, na mnamo 1957 aliombwa kufanya kazi na Léon Bukasa kwenye studio yake ya rekodi.
Papa Noel alisema kuwa ni gwiji Leon Bukasa ambaye alimpa jina la kisanii la “Papa Noel’, ambalo liliandikwa kinyume cha jina lake la Leon.
Mara baada ya hapo, aliombwa ajiunge na kikundi kipya cha Rock-A-Mambo,katika miaka iliyofuata, alikuwa mwanamuziki katika bendi kadhaa zilizokuwa maarufu wakati huo , Orchester Les Bantous de la Capitale kutoka Brazzaville, African Jazz, na Orchester Bamboula, ambapo alikuwa kiongozi wa bendi.
Kuanzia 1978 na kuendelea, alikuwa mpiga gitaa katika T.P.O.K iliyokuwa chini ya gwiji Franco ambapo alidumu na kundi hilo kwa miaka kumi na moja hadi kifo cha Franco mnamo 1989. Mwaka 1984 Papa Noel alitengeneza albamu yake binafsi inayoitwa “Bon Samaritain”, ambayo haikumfurahisha Franco ambaye hakupenda washiriki wa bendi yake kuwa na albamu zao binafsi .
Mnamo 1991, baada ya kifo cha Franco, TPOK Jazz ilizuru Ulaya, mwishoni mwa ziara hiyo, baadhi ya wanamuziki wa bendi hiyo waliamua kuhamishia makazi yao jijini Brussels nchini Ubelgiji na kuunda bendi ya Bana OK, Papa Noel alikuwa miongoni mwao. Alishiriki katika albamu ya Rondot ya Bakitani , ambayo ilitolewa kwa jina la Bana OK.
Papa Noel anaonekana kama mpiga gitaa anayeheshimika, katika upigaji wa magita yote yaani solo, rhythm na mi-solo ambaye alijizolea sifa kubwa ulimwenguni kote. Licha ya kutoa albamu yake binafsi mwaka 1984, Papa Noel amefanikiwa kushiriki katika albamu ya Sam Mangwana  Galo Negro (1998) uliovuta hisia zaidi kwake.
Mnamo 2000, albamu ya mkusanyiko << Bel Ami » ilitoka, ikifuatiwa na albamu ya kwanza ya Kékélé mnamo 2001.
Miradi mipya ilianzishwa, kama vile vipindi vya kurekodi na wanamuziki wa Cuba Adan Pedroso na Papa Oviedo, kujaribu kuchunguza mizizi ya pamoja ya muziki wa afro-cuba na rumba ya Kongo. Ugonjwa wa Papa Noël (Nedule ana kisukari) ulimzuia kwa muda kushiriki katika tamasha zaidi na ubia mpya. Hata ilimbidi kukosa albamu ya Kékélé ya 2003. Mnamo 2004, hata hivyo, alizunguka na kikundi kilichoitwa Bana Congo, na waimbaji Nana na Baniel (wote waliwahi kuwa na OK Jazz) na bendi ya Cuba nzima.
Maisha ya Papa Noel yanakaribia historia nzima ya muziki maarufu wa Kongo alianza kuonyesha uwezo wake katika muziki akiwa na umri wa miaka kumi na saba , aliingia studio ya Léopoldville’s (Kinshasa) ili kumsaidia mwimbaji- gitaa mwanzilishi Léon Bukasa.
Rekodi yao ya 1957 kuhusu mwanamke anayeitwa “Clara Badimwene” ilikuwa ya kwanza kwa Noel na mwaka uliofuata alihamia studio ya Esengo na kucheza na bendi iitwayo Rock’a Mambo iliyoongozwa na wanamuziki kutoka Kongo-Brazzaville, mkali Jean Serge Essous na mpiga sax Nino Malapet.
Mwaka wa uhuru wa kisiasa wa Kongo hizo mbili, 1960, Noel huko Gabon alishirikiana na Mbrazzaville mwingine, Guy-Léon Fylla, na bendi yake Makina Loka. Mwishoni mwa mwaka huo huo Noel alihamia katika bendi ya Bantous de la Capitale huko Brazzaville ambapo sifa yake ilipata mng’ao wa kwanza. Akiwa na bendi ya Bantous, Papa Noel alishiriki kikamilifu kwenye kundi hilo katika nyimbo kama vile “Basili Koyokana” (hawaelewi tena) na “Mobali Liboso” ( mwanaume kwanza).

DAR ES SALAAM

Bondia wa Masumbwi nchini, Hassan Mwakinyo amesema kuwa ujio wa pambano lake la ‘Usiku wa Utetezi wa Mkanda” ni sehemu ya kudhihirisha utemi wake kwenye mchezo huo.
Mwakinyo anautetea mkanda wake wa WBO Afrika aliouweka kama rehani ili kurudisha hadhi yake kwenye viwango vya ubora vya mchezo huo.
Pambano hilo litakalo fanyika Tarehe 16 Novemba 2024 katika ukumbi wa Werehouse Masaki Jijini Dar es Salaam, na litakuwa pambano ambalo litatoa taswira ya ubora wa bondia huyo kutoka hivi karibuni kuingia katika mvutano mkubwa na baadhi ya mabondia wenzake.
Hassan Mwakinyo amewaomba wadau na wapenzi wa mchezo wa ngumi kujitokeza kwa wingi siku hiyo kuona ukubwa wake kwenye masuala ya ngumi.
“Maisha yangu siku zote mimi ni mapigano kutokana na dunia ninayoishi, hivyo hata mpinzani wangu atambua hilo kuwa sitamuacha salama kutokana  na maandalizi niliyoyafanya”, alisema Mwakinyo.